
لوله یکی از مقاطع پر کاربرد در انواع صنایع و ساختمان سازی است که مسئولیت انتقال انواع سیالات شامل آب، گاز، نفت و مواد شیمیایی را بر عهده دارد. در واقع با توجه به سیال بودن و نفوذ آن در زمین، برای جلوگیری از اتلاف انرژی، مسمومیت و اثرات مخرب دیگر مربوط به نشت سیالات از لولههای فلزی استفاده میگردد. لولههای فلزی به دو شکل اصلی بدون درز و درزدار تولید میشوند. تمام لولههای موجود در بازار در یکی از این دو دسته بندی قرار میگیرند. لوله مانیسمان که در متنهای انگلیسی و گفتگوی فنی و مهندسی بسیار استفاده میشود، به یکی از روشهای تولید لوله بدون درز اشاره دارد.
در گذشته اولین شرکت تولید کننده لوله بدون درز به این روش مانیسمان نام داشت. نام این برند از همانجا بر روی این روش تولید گذاشته شد. البته باید در نظر داشت که در حال حاضر شرکت مانیسمان که توسط وودافون خریداری شده، لولههای درزدار یا جوشی نیز تولید میکند اما این نام در ایران فقط برای لولههای بدون درز استفاده میگردد. در ادامه به دو نوع اصلی از فرآیندهای تولید لولههای بدون درز پرداخته میشود.
فرآیند تولید لولههای بدون درز
فرآیند تولید لولههای بدون درز پیچیدگی بسیاری دارد و از مراحل زیادی تشکیل شده است. ماده اولیه مورد نیاز برای تولید لوله بیلت یا شمش گرد میباشد که طی چند مرحله و پس از گرم کردن شمش، از مرکز سوراخ میشود تا توخالی شود. سپس توسط غلتک های مخصوص چند جهته، نورد یا اکسترود شده و کشیده میشود.
بیشتر بخوانید: تفاوت لوله سیاه درزدار با بدون درز
فرآیند سنبه آسیاب (ماندرل)
در این فرآیند یک بیلت یا شمش گرد درون یک کوره گرمایش که دارای اجاق دوار است تا دمای حدود 1300 درجه سانتیگراد گرم میگردد و سپس توسط یک سنبه از مرکز سوراخ میشود. شمش سوراخ شده توسط یک آسیاب سنبهای(ماندرل) که دارای غلتکهایی در تمام جهات است نورد شده تا قطر بیرونی و ضخامت دیواره لوله کاهش یابد. آسیاب سنبهای ضخامت دیواره شمش سوراخ شده را با یک سری جفت غلتک که با هم زاویه 90درجه دارند، به طور مداوم کاهش میدهد تا به ضخامت مورد نظر برسد.
در مرحله بعد پس از گرمایش مجدد وارد غلتکهای کششی میشوند تا قطر لوله به ابعاد مورد نظر کاهش یابد. سپس لوله خنک شده و برای برشکاری به طولهای استاندارد وارد مرحله برشکاری با اره میشود. در نهایت لوله تحت عملیات حرارتی قرار گرفته، صاف میشود و در مرحله بازرسی علاوه بر بازرسی ابعادی و چشمی، تحت آزمایش هیدرواستاتیک قرار میگیرد. این فرآیند برای ساخت لولههای بدون درز تا سایز 6 اینج استفاده میگردد.

فرآیند آسیاب پلاگین مانیسمان
در فرآیند پلاگین مانیسمان نیز در ابتدا شمش گرد در کوره با اجاق دوار به طور یکنواخت تا 1300 درجه سانتیگراد گرم میشود. سپس توسط سنبه کراس رول سوراخ میشود. در واقع آسیاب دارای دو غلطتک است که سنبه سوراخ کننده از مرکز گرد را به سمت غلتکها فشار میدهد تا شمش سوراخ شود و سپس با عبور لوله حاوی پلاگین از بین رولها سایز و همچنین ضخامت دیواره لوله کاهش مییابد تا به قطر و ضخامت تعیین شده برسد. برای اطمینان از دایرهای بودن لوله، برای هر عبور از لوله تا 90 درجه میچرخد.
در نهایت لوله تحت عملیات حرارتی قرار گرفته، صاف میشود و در مرحله بازرسی علاوه بر بازرسی ابعادی و چشمی، تحت آزمایش هیدرواستاتیک قرار میگیرد. این فرآیند برای ساخت لولههای بدون درز از سایز 4 اینج تا 24 اینچ استفاده میگردد. بنابراین به لولههای بدون درز که به روش آسیاب پلاگین تولید میشوند، لولههای مانیسمان نیز میگویند.
کاربرد لوله مانیسمان
لوله مانیسمان با توجه به روش تولید بهترین نوع لوله در آزمایش هیدرواستاتیک محسوب میشود. به همین دلیل از لوله مانیسمان در انتقال آب و فاضلاب، گاز طبیعی، هوا و حتی شرایط فشار بالا و خوردگی بالا نظیر نفت و گاز و نیروگاهها استفاده میشود. از لولههای مانیسمان برای صنایع دارویی و صنایع مواد غذایی نیز استفاده میشود که قبل از استفاده معمولا باید عملیات تمیزکاری قوی در داخل لولهها انجام شود.
انواع گرید لوله مانیسمان
لوله مانیسمان یا بدون درز با توجه به کاربردهای متنوعی که دارد، از جنسهای مختلف تولید میشود. در مرحله اول لوله بدون درز فلزی میتواند انواع مختلف جنس مانند لوله استیل، لوله آلومینیوم، لوله مسی، لوله فسفربرنز و لوله فولادی را شامل شود. استاندارد لوله استیل بدون درز A312 میباشد که میتواند از گریدهای محبوب 304 و استیل 316 تا گرید 309 و استیل 310 را در بر بگیرد. لوله آلومینیومی بدون درز معمولا از گرید 6000 یا 7000 تولید میشود. لوله مسی نیز از آلیاژ مسی با 99% عنصر مس و لوله فسفر برنز به طور معمول در ایران با آلیاژ C83600 تولید میگردد.
استانداردهای لوله بدون درز
اما پر کاربردترین ترین نوع لوله در صنعت و ساختمان لولههای فولادی هستند که به جهت قیمت مناسب و تنوع سایز و عرضه بالا بسیار محبوب و پر تقاضا نیز هستند. لولههای فولادی مانیسمان به طور معمول براساس چند استاندارد اصلی تولید و عرضه میشوند. اولین استاندارد لوله بدون درز استاندارد A106 میباشد که توانایی کار در دماهای بالا را دارند و به همین دلیل این لولهها را با نام لوله آتشخوار نیز میشناسند. دومین استاندارد و مهمترین استاندارد لوله مربوط به استاندارد انیستیتو نفت آمریکا یعنی API میباشد.
API5L یک استاندارد جامع در خصوص تولید انواع لوله درزدار و بدون درز یا مانیسمان است. در این استاندارد دو گروه اصلی PSL1 و PSL2 تعریف شده است که خود دارای چندین گرید متفاوت است. گریدهای لوله در گروه PSL1 برای کاربردهای عمومی که حساسیت کمتری دارند توصیه میشود. در حالیکه PSL2 سختگیری بسیار بیشتری در تست و بازرسی لوله از نظر آنالیز شیمیایی و خواص مکانیکی اعمال نموده است. به طور کلی گریدهای لوله API5L PSL1 از مقاومت نهایی 400 تا 570 مگاپاسکال را شامل میشوند و گریدهای لوله API5lPSL2 از مقاومت نهایی حداقل 400 تا 620 مگاپاسکال را دارند. استانداردهای A53 و A335 نیز جزو استانداردهای لوله فولادی هستند که البته کاربردهای خاص دارند و به طور معمول در بازار ایران یافت نمیشوند. اما استاندارد اروپایی لوله مانیسمان که کمتر در بازار ایران یافت میشود شامل EN10305-1 میباشد که معادل استاندارد آلمان DIN2391 است.
انواع لوله مانیسمان از نظر ابعادی
همانطور که گفته شد لوله مانیسمان به طور کلی در اکثر موارد براساس استانداردهای آمریکایی تولید میشوند. به همین دلیل ابعاد و سایز لولهها اینچی هستند. برای اینکه بتوان به راحتی این ابعاد را به سیستم متریک تبدیل نمود جدول سایز لوله تولید شده است. بدین ترتیب در ستون اول جدول NPS یا سایز اسمی لوله به اینچ ارائه شده و ستون دوم قطر بیرونی لوله به میلیمتر را معادل سازی نموده است. اما برای بدست آوردن ضخامتهای استاندارد لوله میبایست از اصطلاح اسکجول یا رده که در سطر اول جدول قرارداده شده است استفاده نمود.
اسکجول یا رده در واقع راهنمای بدست آوردن ضخامت و در نهایت وزن لوله میباشد. رده یا اسکجول از عدد 10 شروع و تا 160 ادامه دارد. اسکجول 40، 80 ،10 و 160 به ترتیب جزو پر مصرف ترین سایزهای لوله محسوب میشوند. بدین ترتیب تقاطع سایز لوله و اسکجول مورد نظر یک سلول از جدول است که ضخامت لوله به میلیمتر را به شما ارائه میکند. معمولا در زیر عدد ضخامت یک عدد دیگر در جدول سایز لوله ثبت شده است که وزن لوله به ازای هر متر از آن را نشان میدهد. سایز لوله در استاندارد از 2/1 اینچ تا 48 اینچ ثبت شده است.
کلام پایانی
استعلام قیمت و خرید لوله مانیسمان
در این مقاله به بررسی نامگذاری لوله مانیسمان و معرفی و بررسی انواع لولههای بدون درز پرداخته شد. بحث لوله یکی از پیچیده ترین مباحث در تأمین متریال فلزی میباشد. به همین دلیل دریافت مشاوره و راهنمایی از متخصصین و افراد با تجربه میتواند شما را در انتخاب و خرید درست کمک کند. برای دریافت مشاوره رایگان، استعلام قیمت و خرید از شرکت وستاسازه با یکی از شمارههای زیر تماس حاصل فرمایید:
021-28426262
09391111886
وستا سازه پلاس مقالات مرتبط با فلزات